Leersessie dagbesteding ouderen: dementiewijs en in de buurt

Ouderenzorg, dagbesteding en dementie: hoe kan dagbesteding voor ouderen anno nu dementiewijs en in de buurt worden ingericht? Geen eenvoudige vraag, maar wel een vraag waar we als samenleving vroeg of laat allemaal mee te maken krijgen. Daarom op donderdag 16 juni een sessie vanuit Innovatie Dagbesteding waarin de deelnemers samen brainstormen over ouderenzorg en dagbesteding van de toekomst.
Het eerste woord is aan Casper Evers, wijkmanager bij Actiezorg. Hij illustreert de aanwezigen een clichébeeld van dagbesteding voor (dementerende) ouderen zoals dat nu wordt georganiseerd, met een daginvulling van samen koffiedrinken, een spelletje doen, samen het eten voorbereiden en weer koffiedrinken. Een gechargeerd beeld, dat desondanks veel herkenning oproept bij de deelnemers.

Anders gezegd: dit is dagbesteding ‘oude stijl’, veelal gericht op groepen in plaats van individuele mensen, veelal binnen georganiseerd in plaats van buiten, en veelal gericht op matig en voorzichtig beweging zonder al te veel inspanning. Casper pleit voor samen werken aan dagbesteding ‘nieuwe stijl’: in de buitenlucht, met (een afgestemde mate van) fysieke uitdaging en gericht op individuele mensen.

Dementiewijs inrichten van dagbesteding
IMG_3594Deze visie wordt nader toelicht door Paul Jansen, gedragswetenschapper (gespecialiseerd in neurocognitieve stoornissen) en voorzitter van Stichting Dementiewijs. Hij stelt dat het risico op klachten van dementie met wel 95% verminderd kan worden door het volgen van diverse leefregels. Vanuit dit oogpunt is het dan ook zeer belangrijk dat ouderenzorg en dagbesteding worden ingericht volgens deze leefregels. Op basis van uitgebreide achtergrondinformatie heeft hij een lijst van elementen die van invloed zijn op een goede levensstijl ter preventie (of vermindering van klachten, of verminderde progressie) van dementie. Dit lijstje bestaat uit:

  • Sociale activiteit
  • Gezond slapen
  • Mentale activiteit
  • Lichamelijke activiteit (lopen)
  • Gezond eten en drinken
  • Zon en natuur
  • Positieve instelling
  • Aanwezigheid (in hier en nu)
  • Stressmanagement
  • Spiritualiteit (in brede zin)

In het algemeen gezien zou het dus zeer waardevol zijn om dagbesteding voor ouderen in te richten met aandacht voor deze tien elementen. Paul Jansen koppelt deze visie onder andere aan de piramide van Maslow 2.0, waarin niet de fysiologische behoeften op nummer één staan, maar de behoefte aan sociale interactie (daarna gevolgd door fysiologische behoeften). Als mensen geen sociale interactie hebben, krijgen ze vanzelf minder zin om te eten, drinken, bewegen enzovoort. Aan deze sociale interactie is de beleving van verbondenheid onlosmakelijk verbonden: mensen beleven een gevoel van verbondenheid als ze samen zijn (relaties), zich thuis voelen (omgeving), zich goed voelen (welzijn) en als ze hun leven als zinvol ervaren (leven nu).

Het ideale weekprogramma voor ouderen?
Met deze zogenaamde ingrediënten voor waardevolle dagbesteding voor ouderen gaan de deelnemers aan de slag met een brainstorm: drie groepen maken elk hun eigen weekprogramma gebaseerd op bovengenoemde elementen en hun eigen wensen en idealen. Vervolgens bekijken de deelnemers welke eventuele concrete stappen zij al kunnen zetten om een stapje dichter bij dit waardevolle weekprogramma te komen.

IMG_3598Uit de groep komen een heel aantal mooie voorbeelden en ideeën naar voren. Hieronder een kort overzicht van enkele ideeën:

  • Wandelingen maken met een (deel)hond, bijvoorbeeld als de eigenaar aan het werk is
  • Vroegere sport- en andere verenigingen (blijven) bezoeken
  • Koken, wedstrijd in vorm Heel Holland Bakt (aandacht voor gezond eten)
  • Lachyoga, meditatie, tai chi in het park (open voor alle doelgroepen)
  • Speeddaten om nieuwe mensen te ontmoeten
  • Buurtmoestuin
  • Gedichtenclub/verhalen delen
  • Valcursus, tablet cursus, cursus openbaar vervoer
  • Activiteiten samen met (basis)scholen
  • Muzikale activiteiten
  • Samen huishouden doen

Dagbesteding terug naar ‘het dorp’ betekent terug naar de mensen
Zowel Casper Evers als Paul Jansen geven aan veel goede ideeën te horen vanuit de groep, met name de combinatie van sociale activiteiten en de aandacht voor bewegen en gezond leven. Daarnaast valt op dat veel activiteiten samen gedaan kunnen worden met meerdere groepen mensen, van jong en oud en met en zonder beperking: dit maakt dat dagbesteding breder getrokken kan worden dan enkel een zaal waarin een groep ouderen samen komt.

Het mooist is het als activiteiten in zekere zin uit zichzelf ontstaan, doordat hiervoor de juiste faciliteiten aanwezig zijn; te denken valt aan een plek in het park waar zowel bankjes staan als een glijbaan als een professioneel toestel waar volwassenen oefeningen op kunnen doen. Op deze manier ontstaan er her en der in de wijk plaatsen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.

In reactie hierop laat Jan Holman namens de gemeente weten dat het hierbij ook belangrijk is om te kijken naar wat er al bestaat en hoe mensen met elkaar kunnen samenwerken, zowel in mankracht als in middelen. De gemeente staat er meer dan open voor om initiatieven te faciliteren, mits men een krachtig verhaal aandraagt: op die manier hoeft de gemeente zo min mogelijk te sturen en dat is ook precies het streven.

Wat betreft concrete acties om dichter bij het ‘nieuwe weekprogramma’ te komen, worden hier en daar afspraken gemaakt om samen aan de slag te gaan – bijvoorbeeld voor het samenstellen van een buurtagenda waarop activiteiten van álle verenigingen en organisaties in de buurt op komen te staan en om verschillende activiteiten samen te organiseren in plaats van als instantie alleen. Verschillende organisaties hebben elkaar weer beter leren kennen en dat schept een goede basis voor verdere samenwerking.

Paul Jansen benadrukt daarbij nog dat het soms goed is om te vergeten wat er allemaal al bestaat, juist omdat er niet veel nodig is om mensen samen te brengen. Denk aan een simpel bankje in een park, waar mensen op gaan zitten en zo met elkaar in gesprek raken. Van hieruit kan een heel nieuwe sociale cohesie ontstaan, waarin weer ruimte is voor interactie, samen nieuwe activiteiten ondernemen en sociale controle. Een goed voorbeeld hiervan is de wijk Daalmeer, waar een Cruijff Court, een buurthuis, een pleintje met wat horeca en woningen voor ouderen bij elkaar gesitueerd zijn. Jong en oud ontmoeten elkaar en voor de bewoners is een korte wandeling naar het bankje om vervolgens met elkaar te praten en te genieten van de voetballende kinderen een activiteit op zich: hieraan is niets georganiseerd, terwijl iedereen toch zijn/haar dag ‘invult’. Deze plek is een klein dorp op zich geworden, en terug naar het dorp betekent terug naar de mensen – en daar gaat het tenslotte om.

 Een greep uit de aanwezigen van donderdag 16 juni.


Een greep uit de aanwezigen van donderdag 16 juni.

 

0 Reacties

Laat een reactie achter

CONTACT

Heb je vragen of opmerkingen over deze website? Stuur ons een berichtje!

Bezig met versturen

©2018 Slimmere Zorg. Slimmere Zorg is een project van de gemeente Alkmaar.

Log in met uw gegevens

Wachtwoord vergeten?